In het Caribisch deel van het Koninkrijk – waaronder Bonaire, Curaçao, Aruba en Sint Maarten – zien wij een sterke toename van ondernemers die een vennootschap willen oprichten. Tegelijkertijd zorgen verouderde regelgeving en beperkte notariële capaciteit regelmatig voor langere wachttijden bij de oprichting van rechtspersonen.
Hierdoor ontstaat in de praktijk vaak de vraag: mag een ondernemer al namens een vennootschap handelen voordat deze juridisch is opgericht? Het korte antwoord is: ja, maar hieraan zijn belangrijke juridische risico’s verbonden, waaronder persoonlijke en hoofdelijke aansprakelijkheid.
In dit artikel leggen wij uit waar ondernemers en bestuurders op moeten letten bij het handelen namens een vennootschap in oprichting.
Vennootschap in oprichting (i.o.): wat houdt dit in?
De wet bepaalt dat rechtshandelingen die worden verricht namens een vennootschap in oprichting pas rechten en verplichtingen voor de vennootschap creëren wanneer deze rechtshandelingen na oprichting worden bekrachtigd.
Dit betekent dat ondernemers in de oprichtingsfase bijvoorbeeld al kunnen:
- een huurovereenkomst sluiten
- een arbeidsovereenkomst aangaan
- een koopovereenkomst tekenen
- financiering of een lening afsluiten.
Het is belangrijk te realiseren dat degene die namens de vennootschap in oprichting handelt, in beginsel persoonlijk aansprakelijk kan zijn zolang de vennootschap de rechtshandelingen niet rechtsgeldig heeft bekrachtigd.
Bekrachtiging van rechtshandelingen
Een vennootschap kan rechtshandelingen na oprichting uitdrukkelijk of stilzwijgend bekrachtigen. Stilzwijgende bekrachtiging komt in de praktijk regelmatig voor, bijvoorbeeld wanneer de vennootschap gebruikmaakt van goederen die tijdens de oprichtingsfase zijn aangeschaft, zoals kantoorinventaris of reclame-uitingen.
Voor een rechtsgeldige bekrachtiging is het essentieel dat:
- de bekrachtiging gericht is aan de wederpartij;
- de wederpartij de bekrachtiging daadwerkelijk ontvangt;
- de bekrachtiging plaatsvindt door dezelfde vennootschap waarvoor oorspronkelijk is gehandeld.
Een interne vermelding van bekrachtiging in de oprichtingsakte is niet altijd voldoende om aansprakelijkheid te voorkomen.
Identiteit van de vennootschap en het Clara Candy-arrest
Bij de beoordeling of een rechtshandeling geldig is bekrachtigd, speelt de identiteit van de vennootschap een cruciale rol. De Hoge Raad heeft in het bekende Clara Candy-arrest bepaald dat onder meer gekeken moet worden naar:
- de naam van de vennootschap in oprichting en de uiteindelijk opgerichte vennootschap;
- de betrokken bestuurders en aandeelhouders;
- de aard van de bedrijfsactiviteiten;
- het kapitaal van de vennootschap;
- verklaringen in de oprichtingsakte;
- inschrijving in het handelsregister.
Wanneer onvoldoende duidelijk is dat sprake is van dezelfde rechtspersoon, kan dit ertoe leiden dat de rechtshandeling niet door de vennootschap wordt gebonden en de handelende persoon persoonlijk aansprakelijk blijft.
Let op bij gebruik van de handelsnaam in oprichting
Ondernemers onderschatten vaak het belang van een correcte handelsnaam tijdens de oprichtingsfase. Een algemene naam zoals “X B.V. i.o.” kan onvoldoende specifiek zijn.
Indien de vennootschap niet duidelijk identificeerbaar is, bestaat het risico dat rechtshandelingen worden gezien als handelingen voor eigen rekening en risico van de ondernemer. In dat geval blijft persoonlijke aansprakelijkheid bestaan, zelfs na oprichting van de vennootschap.
Hoofdelijke aansprakelijkheid bij een vennootschap in oprichting
Wanneer iemand handelt namens een vennootschap in oprichting, geldt in beginsel hoofdelijke aansprakelijkheid. Dit houdt in dat de wederpartij de persoon die de overeenkomst heeft gesloten persoonlijk kan aanspreken wanneer de vennootschap haar verplichtingen niet nakomt.
Deze hoofdelijke aansprakelijkheid vervalt in principe één jaar na bekrachtiging van de rechtshandeling, tenzij contractueel anders is overeengekomen.
Bestuurdersaansprakelijkheid en onrechtmatige daad
Uit jurisprudentie blijkt dat aansprakelijkheid ook kan blijven bestaan na bekrachtiging van rechtshandelingen. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer degene die namens de vennootschap handelde wist of had moeten begrijpen dat de vennootschap haar verplichtingen niet zou kunnen nakomen.
De Hoge Raad heeft bepaald dat deze wetenschap wordt vermoed aanwezig te zijn wanneer de vennootschap binnen één jaar na oprichting failliet gaat.
Een illustratief voorbeeld uit de rechtspraak betreft een situatie waarin verplichtingen werden aangegaan terwijl al duidelijk was dat een noodzakelijke joint venture niet tot stand zou komen. In dat geval werd geoordeeld dat sprake was van onrechtmatig handelen en persoonlijke aansprakelijkheid.
Geldt dit alleen voor vennootschappen?
Nee. De regels rondom handelen namens een rechtspersoon in oprichting gelden niet alleen voor naamloze en besloten vennootschappen, maar ook voor andere rechtspersonen zoals stichtingen en verenigingen. Dit maakt het onderwerp relevant voor een brede groep ondernemers en bestuurders in het Caribisch gebied.
Waarom valt juridisch advies in de oprichtingsfase aan te bevelen?
Het handelen namens een vennootschap in oprichting biedt ondernemers flexibiliteit, maar brengt aanzienlijke aansprakelijkheidsrisico’s met zich mee. Onjuiste contractvorming, onduidelijke handelsnamen of onzorgvuldige bekrachtiging kunnen leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid van bestuurders of oprichters.
Voor groeiende ondernemingen, investeringsstructuren en internationale samenwerkingen is het daarom essentieel om deze risico’s vooraf juridisch te laten toetsen.
Advies over vennootschappen in oprichting
Wildeman Legal adviseert ondernemers, investeerders en bestuurders in Bonaire, Curaçao, Aruba en Sint Maarten bij:
- oprichting van vennootschappen
- structurering van ondernemingen
- bestuurdersaansprakelijkheid
- contractvorming in de oprichtingsfase
- ondernemingsrechtelijke risicoanalyse
Wilt u zekerheid over uw juridische positie voordat u namens een vennootschap in oprichting handelt? Neem dan contact op met Wildeman Legal. Wij begeleiden ondernemers bij duurzame en juridisch solide groei.
About the authors
